بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم


دیپلماسی اقتصادی پس از اعمال مجدد تحریم‌ها

مساله اعمال مجدد تحریم‌ها موضوعی است که احتمال رخ دادن آن بسیار زیاد است پس باید از فرصت باقی مانده تا زمانی که امریکا مشخص کرده است نهایت استفاده را کرد تا کمترین آسیب به اقتصاد ایران وارد شود.

مساله اعمال مجدد تحریم‌ها موضوعی است که احتمال رخ دادن آن بسیار زیاد است پس باید از فرصت باقی مانده تا زمانی که امریکا مشخص کرده است نهایت استفاده را کرد تا کمترین آسیب به اقتصاد ایران وارد شود. بعضی مشکلات حال حاضر بسیار ریشه‌یی است و طبیعتا در شرایط فعلی می‌توان با سهل گرفتن شرایط بخش خصوصی را آماده ورود به فضای چالشی پیش روی کرد.

مهدی نصرتی اقتصاددان و تحلیلگر ارشد سرمایه‌گذاری خارجی در خصوص ضرورت اصلاح بازارها به عنوان نقشه راه برای ورود به بازارهای جهانی اظهار داشت: با توجه به برجام بدون امریکا، شرایط بین‌المللی به گونه‌یی است که در حال حاضر نمی‌توان با قاطعیت در مورد ادامه حیات آن برنامه‌ریزی کرد اما سناریوهای زیادی برای تغییر رویکرد و اصلاح بازارهای داخلی وجود دارد که باید تمیهدات لازم در مورد اجرایی شدن آن اتخاذ شود. وی با اشاره به نقش دولت و حاکمیت در بحث ارائه آزادی‌های اقتصادی عنوان کرد: در بحث آزادی‌های اقتصادی ضروری است که دولت روش تسامح و تساهل را در بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم این حوزه پیاده‌سازی کند زیرا در فضای اقتصاد کنونی که شرایط ایجاد اشتغال پایدار به سختی ممکن است، ارائه آزادی اقتصادی برای فعالان بازار حتی در امر دستفروشی لازم است تا برای ایجاد شغل نیاز به طی پروسه‌های طولانی اخذ مجوز نباشد.

این پژوهشگر اقتصادی با بیان اینکه با وجود تورم و بیکاری باید آزادی عمل لازم به افراد داده شود تا ایجاد اشتغال کنند، گفت: دولت باید در حوزه دیجیتال و حوزه سایبری و مشاغل جدید بستر‌های لازم را آماده کند و بعد آزادی عمل را برای کارآفرینی مردم مهیا کند. اینکه برای هر کاری صنفی ایجاد شود و مجوزهای لازم با پروسه‌های طولانی اخذ شود در این شرایط راهگشا نیست، زیرا در فضایی که اقتصاد کشور در سطح بین‌المللی دورنمای مثبتی ندارد و در بازارهای داخلی نیز رکود و بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم تورم حاکم است، ارائه آزادی عمل در حوزه اشتغال بهترین و موثرترین راهکار است.

وی در ادامه افزود: در حوزه بین‌الملل و تجارت خارجی چیزی که بدیهی به نظر می‌رسد، این است که مراودات با کشورهای همسایه باید با درایت بیشتری نسبت با سابق صورت گیرد، زیرا طراحان تحریم به دنبال این هستند که بازارهای تجاری ما با کشورهای همسایه را محدود کنند و چشم‌انداز موجود هم مثبت ارزیابی نمی‌شود بنابراین باید استراتژی اقتصادی مناسبی د راین زمینه اتخاذ شود. نصرتی با تاکید بر لزوم وجود بازار آزاد ارز خاطرنشان ساخت: کارشناسان این حوزه بر این باورند که دولت باید از مخالفت با بازار آزاد ارز دست بردارد و اجازه دهد که این بازار ثانویه نیز شکل بگیرد تا به موازات آن صادرکنندگان بتوانند ارز مورد نیاز خود را از این بازار تهیه کنند یا ارز مازاد ارزی خود را در این بازار به فروش رسانند تا یک خود تحریمی مضاعف برای اقتصاد و فعالان بخش تجارت اعمال نشود.

این اقتصاددان در ادامه با اشاره به بحث ارزهای دیجیتال و ارزهای رمزنگار عنوان کرد: در مورد امکان استفاده از این ارزها در تجارت بین‌الملل و بخش گردشگری بانک مرکزی در ابتدای برقراری آن در معادلات بین‌المللی با آن مخالفت کرد. در حالی که باید آزادی عمل و ابتکار بیشتری در این زمینه به فعالان اقتصادی داده شود تا با ورود به حوزه تحولات جدید و ارزهای دیجیتال گستره تجارت خود را افزایش دهند.

وی با تاکید براینکه حوزه ارزهای دیجیتال و رمزنگار با مبانی اقتصاد سازگاری بالایی دارد عنوان کرد: اینکه امکان دارد استفاده از این ارزها در آینده خطرساز بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم باشد نباید مانعی برای حرکت در مسیر تجارت‌های آزاد باشد بلکه برای آن باید به دنبال راهکار اصولی بود، زیرا ورود به این حوزه حرکت در مسیر اقتصاد کاملا ازاد و بدون دخالت دولت است که در تمامی کشورهای با اقتصاد پیشرفته عرضه ارزهای رمزنگار چون بیت کویین در تجارت و حوزه گردشگری آزاد است.

نصرتی با ارائه راهکار دیگر در زمینه گشایش‌های اقتصادی یادآور شد: دولت می‌تواند اوراق قرضه ارزی منتشر کند که خریدار آن طرف اروپایی باشد. این امر ضمن اینکه یک تضمین برای اقتصاد ایران است می‌تواند راهکار مناسبی برای جلب سرمایه‌گذاری خارجی در کشور شود که مشابه آن را اقتصاد ایران در زمان دولت خاتمی تجربه کرده است. همین کار را دولت ونزوئلا انجام داده که در بحث نفت و ارزهای دیجیتال یک طرحی را معرفی کرده به نام تترو و پشتوانه آن را نفت خودش قرار داده و بر این اساس توانسته 5 میلیارد دلار پول جمع‌آوری کند.

این اقتصاددان با اشاره به اینکه نباید تمام تخم مرغ‌های اقتصادی را در سبد برجام اروپایی گذاشت، یادآور شد: برای اصلاح بازارها باید بیشتر به اصلاحات داخلی اقتصاد روی آورد. برای این منظور باید موانع کسب و کار شناسایی و رفع شود از جمله موانع تامین اجتماعی که با فشار برای دریافت حق بیمه و جریمه، جهت تامین کسری منابع صندوق‌های زیر مجموعه خود، فعالیت بخش خصوصی را از گردونه اقتصاد خارج می‌کند. بنابراین باید با بهبود عملکرد و افزایش کارایی هزینه‌های بخش‌های تولیدی کاهش پیدا کند تا هم هزینه تامین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی فراهم شود و هم فشار روی شرکت‌ها و بخش خصوصی کمترشود.

از سوی دیگر یکی از مسیرهای مهم غیراروپایی که باید در نظر گرفته شود هند است. در همین راستا رییس اتاق مشترک ایران و هندامضای تفاهم نامه تعرفه ترجیحی با هند را یکی از مهم‌ترین اقدامات جهت توسعه تعاملات تجاری بین دو کشور دانست و گفت: هند از دیرباز یکی از بازارهای بسیار مهم آسیا بوده و همواره دو کشور علاقه‌مند بوده‌اند ارتباطات تجاری خود را با یکدیگر توسعه دهند. ابراهیم جمیلی با اشاره به اینکه هند از جمله کشورهایی است که در دوره قبلی تحریم‌ها نیز مبادلات نفتی و ارتباطات تجاری خود را با ایران حفظ کرده، گفت: یکی از موارد مهمی که ضروری است در مذاکرات فیمابین به نتیجه برسد امضای تفاهمنامه ترجیحی بین دو کشور است که می‌تواند بخش عمده‌یی از مشکلات دو طرف را در حوزه تعاملات تجاری حل کند؛ تعرفه برخی کالاها در هند بسیار بالاست و عملا ایران امکان رقابت دراین کشور را ندارد.

این عضو اتاق بازرگانی ایران به امتیاز مکمل بودن بازار کالایی ایران و هند اشاره کرد و افزود: به دلیل مکمل بودن اقتصاد دو کشور، ایران می‌تواند کالاهای زیادی را به این کشور صادر کند و در مقابل می‌توانیم بسیاری از نیازهای داخلی خود را به جای چین و سایر کشورها از هند و با کیفیت و قیمت مناسب و رقابتی‌تر تامین کنیم.

وی خاطرنشان کرد: هند به عنوان کشوری در مسیر توسعه در چند سال گذشته از رشد اقتصادی مستمر برخوردار بوده و می‌تواند الگوی خوبی برای سرعت بخشیدن به روند رشد اقتصادی کشور کمک کنیم. جمیلی عملکرد تیم دیپلماسی کشور را خوب ارزیابی کرد و گفت: دکتر ظریف پیرو اثبات حقانیت ایران در برجام، سلسله سفرهایی را به کشورهای مختلف آغاز کرده است که این اقدام از نیازهای مهم کشور در برهه کنونی است؛ بخش خصوصی به نوبه خود از این اقدام وزارت امور خارجه تشکر می‌کند و آمادگی خود را برای کمک و همفکری در این زمینه را دارد.

وی اولویت مذاکرات هند را موضوع نفت و حفظ سهم ایران در این بازار عنوان کرد و گفت: در خصوص تجارت با هند مشکل اساسی و لاینحلی وجود ندارد و امیدواریم با عدم بدعهدی هند در پرداخت مطالبات ایران، بتوانیم مبادلات تجاری خود را با این کشور بیش از گذشته توسعه دهیم.

کدام بازارها پس از تشدید تحریم‌ها زنده خواهند ماند؟

عضو هیات نمایندگان اتاق تهران می‌گوید:در زمان تشدید تحریم‌ها نمی‌توان به احیای بازار سایر کشورهای منطقه چشم دوخت. چرا که زمان اندک است و در گذشته هم نتوانستیم بازارهای مدرن را جایگزین بازارهای سنتی کنیم.


عضو هیات نمایندگان اتاق تهران در پاسخ به اینکه آیا ممکن است در دوران تشدید تحریم‌ها بازار کالاهای غیرنفتی احیا شود؟ گفت:به‌گفته فعالان اقتصادی تحریم می‌تواند این مزیت را داشته باشد که دیگر به اقتصاد نفتی متکی نباشیم و برای رشد اقتصاد به سراغ بازارهای غیرنفتی قدم برداریم.

سید رضی آقا میری افزود: در دوران تحریم‌ها از جمله کشورهایی که همیشه به آن می‌اندیشیدیم احیای بازار عراق بوده است. در حقیقت طی ۴۰ سال گذشته تمام تمرکز صادراتی ‌ما به کشورهای همسایه از جمله عراق، افغانستان و… معطوف بود. هر چه فریاد زدیم بر این کشورها به‌طور دراز مدت نمی‌توان تمرکز کرد، کسی گوش به حرفمان نمی‌داد. در حال حاضر هم به این نتیجه دست یافته‌ایم که به کشور عراق هم نمی‌توان اعتماد کرد. چرا که آمریکا هشدار داده چنانچه آنها با ما مراودات اقتصادی داشته باشند، تحریم خواهند شد.

او با طرح این پرسش که آیا در فرصت کوتاه می‌توان به احیای دیگر بازارها اندیشید؟ پاسخ داد: جوابمان به این پرسش منفی است؛ چرا که برای به دست آوردن بازارها زمان لازم است. ما از زمان اعمال خروج آمریکا از برجام آسیب دیده‌ایم و حال با تشدید تحریم‌ها نیز آسیب‌ها دو چندان خواهد شد. متاسفانه برای دور زدن تحریم‌ها اروپایی‌ها تا به امروز راهکار قابل قبولی ارایه نکردند و حرف‌ها تا زمانی که عملیاتی شود طول خواهد کشید.

میری گفت: ما باید در زمان ما قبل تشدید تحریم‌ها به فکر جایگزینی و احیای بازارها می‌بودیم. عملکرد رفتاری اروپا باید برای ما الگو باشد. آنها در این بازه زمانی بازار بزرگ آمریکا را معطل نگه داشته‌اند. این نشان می ‌هد آنها به سادگی از مشتری‌های خود نخواهند گذشت.یعنی سیاست آنها در گرو عملکرد مثبت اقتصادشان محسوب می‌شود.

این فعال بخش خصوصی اظهار کرد:با این رویه به نظر می‌رسد در فرصت کوتاه نمی‌توانیم بازارهای اروپایی را جایگزین بازارهای سنتی و همیشگی ایران داشته باشیم.

صادرات نوک پیکان مبارزه با تحریم‌ها / تبادل با کشورهای همسایه مهم ترین استراتژی است

مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران گفت: صادرات نوک پیکان مبارزه با تحریم‌ها است و امروز مهمترین استراتژی تبادل با کشورهای همسایه به شمار می‌رود.

به گزارش خبرطلایی ، افروز بهرامی در دیدار با دبیر کل و جمعی از اعضای اتحادیه صادرکنندگان فرآورده های نفت، گاز و پتروشیمی افزود: صادرات نوک پیکان مبارزه با تحریم ها است و به نظر می رسد امروز مهمترین استراتژی تبادل با کشورهای همسایه است .

بهرامی با بیان اینکه یکی از نگرانی ها صادرکنندگان ریسک های تجاری و سیاسی است، خاطرنشان کرد: به همین دلیل برای تشویق و ترغیب صادرات و پوشش ریسک‌ها موسسات بیمه اعتبار صادراتی ایجاد شده که در ایران هم صندوق ضمانت صادرات این نقش را برعهده دارد.

مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران با اشاره به مزایای استفاده از خدمات صندوق های ضمانت صادرات، افزود: موسسات بیمه اعتبار صادراتی ازطریق بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم سازوکار مدیریت ریسک پرداخت‌ها مزیت‌های را برای فعالان عرصه تجارت و صادرات و بنگاه های پولی، بانکی و نهادهای تامین کنندگان مالی صادرات فراهم می نمایند.

بهرامی، آرامش خیال صادرکنندگان از وصول مطالبات خارجی از طریق پوشش ریسک‌های سیاسی و تجاری؛ ارتقاء قدرت بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم ریسک پذیری صادر کنندگان ایرانی با سایر رقبا و فروشندگان/پیمانکاران سایر کشورها؛ جمع آوری و بروزآوری اطلاعات و مستندات قابل اتکاء در مورد وضعیت اعتبار طرف های تجاری خارجی را از جمله مزیت های استفاده از صندوق برشمرد.

وی همچنین ارائه مشاوره های کارشناسی بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم فنی در رابطه با تجارت و تامین مالی خارجی، کمک به تأمین مالی صادرات و مدیریت ریسک‌های موجود برای بانک‌های اعطاء کننده تسهیلات، ارتقاء درآمد ارزی برای جامعه تجار ایرانی از طریق تسهیل تجارت بین المللی، بسط و توسعه فرصت‌های حضور موثر تر در بازارهای هدف بدلیل ایجاد امکان فروش اعتباری و مدت دار، تسهیل فعل صادرات در شرایط دشوار تجاری و تحریم‌های اقتصادی و سیاسی وافزایش سطح مناسبات و ارتباطات صادرکنندگان با مشتریان/کارفرمایان خارجی و تغییر رویکرد صادرات از روش سنتی به سفارشی و رقابتی را از دیگر مزایای بهره مندی فعالان اقتصادی از خدمات صندوق ضمانت صادرات توصیف کرد.

سعید رفیعی فر، دبیر کل اتحادیه صادرکنندگان فرآورده های نفت، گاز و پتروشیمی نیز در این دیدار با اشاره به اینکه این اتحادیه از سال ۸۲ تاسیس شده و دارای ۳۴۰ عضو است، گفت: این اتحادیه هفت کمیسیون از جمله قیر، پتروشمی، سوآپ، بازرگانان، روغن و پارافین را شامل می شود.

وی افزود: در سال ۹۶ حجم صادرات اتحادیه بالغ بر شش میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار بوده است که در سال گذشته قطعا آمار صادرات بیش از این است. دبیرکل اتحادیه اظهارداشت: در آذرماه سال جاری به دنبال برگزاری نمایشگاه تخصصی نفت، گاز و پتروشیمی هستیم که حمایت معنوی بخش های دولتی می تواند موثر باشد.

در این نشست مقرر شد ضمن انعقاد تفاهم نامه همکاری، نماینده صندوق ضمانت صادرات ایران به عنوان عضو افتخاری اتحادیه در کمیسیون ها حضور داشته و اعضای اتحادیه را نسبت به خدمات صندوق راهنمایی و اطلاع رسانی نماید.

اقدامات سازمان توسعه و تجارت برای شرایط تحریم

معاون سازمان توسعه تجارت گفت: افزایش تقاضا در بازار برخی محصولات و نیاز داخلی مردم به آن و همچنین درخواست بخش خصوصی باعث شد در برخی کالا‌ها صادرات و در برخی دیگر واردات ممنوع و یا محدود شود.

اقدامات سازمان توسعه و تجارت برای شرایط تحریم

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از خبرگزاری صداو سیما، محمدرضا مودودی با اشاره به علت ممنوعیت‌های صادراتی در چندماهه اخیر تشریح کرد: اتفاقاتی که امسال رخ داد باعث ایجاد هیجانات مردمی و همچنین افزایش خرید برخی کالاها شد که این دو اقدام تقاضا را افزایش داد و در نتیجه بخش خصوصی را دچار مشکل کرد.
وی در ادامه با اشاره به بخشنامه‌های ممنوعیت صادرات در این مورد اضافه‌ کرد: در این شرایط وزارتخانه برای تنظیم بازار و کنترل عرضه و تقاضا وارد عمل شد و برای حمایت از بخش خصوصی صادرات برخی کالاها و نیز واردات برخی کالاهای دیگر را ممنوع یا محدود کرد.
معاون توسعه صادرات کالا و خدمات سازمان توسعه تجارت همچنین به تقاضای بخش خصوصی برای ممنوعیت صادرات برخی کالاها اشاره کرد و افزود: این تقاضا از طرف بخش خصوصی در جهت تامین نیازهای اساسی مردم و همچنین برای تنظیم بازار در این شرایط مطرح شد.
مودودی در ادامه با اشاره به نقش وزارت صمت در تخصیص ارز به ورادکنندگان گفت: کشور در شرایط تحریم به سر می‌برد و یکی از مهم‌ترین اهداف تحریم این است که مصارف ارزی کشور تحریم‌شده را افزایش می‌دهد.برای کنترل این موضوع,یکی از راهکارها در این اتخاذ روش های مناسب برای کنترل صادرات و واردات است.
معاون سازمان توسعه تجارت با اشاره به محدودیت تخصیص ارز در شرایط تحریم گفت: از آنجایی که از ابتدای سال جاری با حجم عظیمی از ثبت سفارش مواجه شدیم،‌ با توجه به محدودیت ارزی لازم است در زمینه تخصیص ارز نظارت‌هایی صورت گیرد.
مودودی در همین مورد افزود: در قدم اول لازم است اهلیت واردکننده مشخص شود، به عبارت دیگر باید تعیین شود واردکننده از چه نوعی است و این امکان برای بانک مرکزی وجود نداشت. بنابراین باید نهادهای دیگر که توانایی تعیین اهلیت را دارند وارد عمل شوند.
به گفته مودودی در همین راستا وزارت صمت به عنوان یکی از متولیان تخصیص ارز این کار را انجام می‌دهد.
وی در توضیح افزود: در این شرایط ثبت سفارش صرفا مجوزی برای واردات نیست, مگر اینکه اولویت بندی‌ها صورت گیرد و با توجه به آن ارز مورد نیاز به واردکننده تخصیص یابد. به همین علت مدیریت تامین ارز در شرایط تحریم یکی از نکات حیاتی و کلیدی در این دوران است.

رئیس کل بانک مرکزی: ساز وکار ايراني STFI متناسب با اینستکس بزودی در تهران ثبت می شود

ثبت این شرکت به هیچ وجه به معنای معطل شدن ایران برای عملیاتی شدن ساز وکار مالي اروپا نیست و ما استراتژی اتخاذ شده خود را برای نحوه تأمین مالی و تجارت کشور در شرایط تحریم از روش ها و طرق ویژه ای که طراحی کرده ایم، بویژه از طریق همسایگان و سایر شرکای تجاری ادامه می دهیم

اقتصاد گردان - پس از اعلام ايجاد سازوكار مالي اروپا با نام اینستکس و سفر رئيس آن به اتفاق هيات همراه به ايران، كه در ماه هاي اخير با ابراز اميدواري و در عين حال انتقادهايي از كم كاري طرف اروپايي براي ايجاد سازوكار مالي كارآمد همراه بوده است، رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد: ساز وکار متناسب با کانال معرفی شده از طرف سه کشور اروپایی با نام ساز وکار ویژه تأمین مالی و تجارت (STFI) بزودی در تهران ثبت می شود.

عبدالناصر همتی تأکید کرد: ثبت این شرکت به هیچ وجه به معنای معطل شدن ایران برای عملیاتی شدن ساز وکار مالي اروپا نیست و ما استراتژی اتخاذ شده خود را برای نحوه تأمین مالی و تجارت کشور در شرایط تحریم از روش ها و طرق ویژه ای که طراحی کرده ایم، بویژه از طریق همسایگان و سایر شرکای تجاری ادامه می دهیم.

همتی اضافه کرد: با مذاکراتی که همکاران من هفته گذشته در تهران با نمایندگان سه کشور اروپایی و مدیر اینستکس در بانک مرکزی داشتند، توضیحات کامل در مورد ساز وکار ایرانی متناسب با ساز وکار اروپایی داده اند و ما منتظر اقدامات عملی از طرف اروپا هستیم.

اين موضوع نشان مي دهد كه مقامات ايران تصميم گرفته اند كه به جاي آنكه منتظر طرف اروپايي باقي بمانند تا سازوكار مالي اینستکس به نتيجه برسد، خود ايران به ايجاد سازوكاري متناسب با اینستکس اقدام كند تا برای نحوه تأمین مالی و تجارت کشور در شرایط تحریم از روش ها و طرق ویژه ای از طریق همسایگان و سایر شرکای تجاری نظيرچين، تركيه و روسيه و عراق عمل كند.

از اردیبهشت ماه که آمریکا خروجش را از توافق هسته ای با ایران اعلام کرد تا به امروز که اروپا در قول و نظر بارها بر پایبندی خود به برجام تاکید کرده، بیش از 10 ماه می گذرد. در این مدت اقتصاد ایران که با کنترل تورم و رشد اقتصادی به شکوفایی امید بسته بود، با تکانه های بیرونی شدیدی روبرو شد که نوسان نرخ ارز و به دنبال آن تورم شدید در قیمت تمام شده کالاها و خدمات، اختلال در روند صادرات و واردات، به تعلیق درآمدن قراردادهای خارجی، توقف جذب فاینانس ها، خطوط اعتباری خارجی و مهمتر از همه تحریم شبکه بانکی، سوئیفت و بانک مرکزی از مهمترین آنها بود.

مسئولان ایرانی در ماههای گذشته بارها اعلام کرده اند که از اینستکس - که اروپا از ابتدای خروج آمریکا از برجام وعده راه اندازی آن را داد - همان کارکردی را می خواهند که برجام برای اقتصاد ایران به همراه داشت و اگر قرار باشد تنگناهای تحریم بار دیگر اقتصاد و مردم ایران را تحت فشار مضاعف قرار دهد، طراحی و اجرای آن کاری بیهوده خواهد بود.

در همین رویکرد نیمه بهمن ماه سه کشور اروپایی عضو برجام یعنی انگلیس، آلمان و فرانسه از ساز و کاری رونمایی کردند که به گفته آنان در گام نخست از تحریم های آمریکا مصون مانده و می تواند نیازهای اقتصاد ایران را از این مسیر تعریف و تامین کند.

از این رو رییس و نمایندگان اینستکس هفته گذشته سفر کوتاهی به تهران داشتند تا صحبت های طرف ایرانی ماجرا یعنی مسئولان بانک مرکزی و فعالان بخش خصوصی را بشنوند.

این نشست ها بر موضوع مشخص نحوه عملیاتی کردن اینستکس و چگونگی همکاری آن با نهاد متناظر ایرانی که در شرف تاسیس است، متمرکز شده بود.

آنگونه که «عبدالناصر همتی» رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده، ساز وکار متناسب با کانال معرفی شده از طرف سه کشور اروپایی با نام ساز وکار ویژه تأمین مالی و تجارت (STFI) بزودی در تهران ثبت می شود.

به گفته همتی، «ثبت این شرکت به هیچ وجه به معنای معطل شدن ایران برای عملیاتی شدن ساز وکار اروپا نیست و ما استراتژی اتخاذ شده خود را برای نحوه تأمین مالی و تجارت کشور در شرایط تحریم از روش ها و طرق ویژه ای که طراحی کرده ایم، بویژه از طریق همسایگان و سایر شرکای تجاری ادامه می دهیم.

حال پرسش اصلی این است که ایران از اینستکس چه می خواهد؟ بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم همانطور که در صدر گفته شد، خواسته ایران از این کانال مالی فقط رفع مایحتاج و کالاهای اساسی و دارویی مورد نیاز کشور نیست؛ چنانکه طبق رای دیوان داوری بین المللی این اقلام از ابتدا هم تحت تحریم ها نبوده اند.

البته ناگفته نماند که بسته بودن کانال های نقل و انتقال مالی، بویژه تحریم ایران از سوی شبکه سوئیفت و نیز کارشکنی ها و سنگ اندازی های آمریکایی ها در روند تامین همین اقلام هم اختلال ایجاد کرده است.

نگاهی به آنچه در جریان امضای برجام بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم گفته شد، نشان می دهد ایران از امضای این توافق چند هدف داشت؛ نخست آنکه نفت خود که یکی از منابع مهم تامین مالی و بودجه دولت است به راحتی بفروشد، با اقصی نقاط جهان مراودات مالی و کارگزاری بانکی داشته باشد، تجارت رسمی خود را بدون مشکل انجام دهد و بتواند به راحتی فاینانس و سرمایه گذاری خارجی را جذب کند.

در بیش از دو سالی که از اجرای برجام گذشت (دی 94 تا اردیبهشت 97) خواسته های ایران به تدریج در حال اجابت بود اما با خروج آمریکا از برجام همه این موارد در اجرا متوقف شد زیرا طبق تحریم های اولیه و ثانویه آمریکا، نه تنها شرکت های آمریکایی و یا آنهایی که سهامدار آمریکایی دارند باید تحریم ها را رعایت کنند، بلکه شرکت هایی که در بازار این کشور حضور دارند، نمی توانند با کشورها، اشخاص و شرکت های تحت تحریم آمریکا مراوده اقتصادی داشته باشند.

همین محدودیت دست شرکت های بزرگ و چند ملیتی نظیر نفتی و خودروسازی توتال، پژو- سیتروئن، رنو و حتی شرکت های بیمه ای و بانکی را از بازار ایران کوتاه کرد.

در حوزه بانکی هرچند به دلایل غیربرجامی هنوز روابط کارگزاری در سطح مطلوب نبود اما به مدد تعلیق نام ایران از فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی (FATF) - به عنوان نهاد مرجع در زمینه وضع مقررات مرتبط با مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم - گشایش هایی ایجاد شد و حتی در زمینه جذب فاینانس های خارجی - تا بهمن 96 - قراردادهایی به ارزش حدود 32 میلیارد دلار با کشورهای روسیه، چین، کره جنوبی، دانمارک، اتریش و ایتالیا امضا شد. البته با خروج آمریکا از برجام روند جذب این خطوط اعتباری و فاینانس ها دچار وقفه شده است.

یکی از مهمترین موضوعاتی که درباره کارکرد اینستکس مطرح شده، این است که ورودی و منبع تغذیه آن چطور تامیی شود؟ کارشناسان پاسخ را در صادرات نفت ایران به اروپا جست و جو می کنند زیرا پس از اجرای برجام برخی کشورهای اروپایی نظیر یونان، ایتالیا، فرانسه و اسپانیا خرید نفت از ایران را کلید زده بودند و برخی کشورها نیز به صورت تک محموله ای از ایران نفت می خریدند.

در آن دوره همین چند کشور اروپایی به طور متوسط تا 700 هزار بشکه نفت از ایران می خریدند که حدود 25 تا 30 درصد از صادرات نفت ایران در عصر پسابرجام را شامل می شد.

البته نباید از نظر دور داشت که پتروشیمی ها هم در مدت دو سال اجرای برجام، به بازارهای اروپا ورود کردند و صادرات مواد و اقلام پتروشیمی در جریان بود.

با توجه به قطع همکاری شرکت های بزرگ اروپایی با ایران پس از خروج آمریکا از برجام، درآمدهای حاصل از صادرات نفت و پتروشیمی نیز از این محل رو به افول نهاده است.

یادآوری این نکته خالی از لطف نیست که کل صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال 96 برابر یک میلیارد و 549 میلیون دلار بوده است.

بنابراین آنچه کارشناسان پیشنهاد می دهند، تلاش دولت های اروپایی برای ترغیب شرکت های خود در خرید نفت و فرآورده های نفتی بیشتر از ایران است.

سیاوش نقشینه صاحب نظر پولی و بانکی و مدیرعامل بانک تجاری ایران و اروپا در این باره معتقد است: اگر مبنا را در این کانال نفتی قرار دهیم که به اروپا صادر می کنیم و حتی همه صادرات غیرنفتی که عمده آن پتروشیمی و محصولات معدنی است را بیفزاییم، باز هم تکافوی نیاز ما را نمی دهد.

وی با یادآوری اینکه ایتالیا، اسپانیا و یونان به میزان کمی از ایران نفت می خرند، افزود: می توان آنها را وادار کرد که نفت بیشتری بخرند یا بپذیرند که درآمد حاصل از فروش نفت به چین، کانال اینستکس را تغذیه کند.

با این حال یک مقام آگاه در شبکه بانکی در این زمینه به ایرنا می گوید: اروپایی ها هم باید خرید نفت خود را از ایران افزایش دهند و هم باید بخش خصوصی خود را به خرید اقلام پتروشیمی و دیگر محصولات صادراتی ایران تشویق کنند.بهترین شیوه تجارت در شرایط تحریم

به گفته وی، در این زمینه برگ برنده در اختیار شرکت های کوچک و متوسطی خواهد بود که در بازار آمریکا حضور ندارند و می توانند با این روش و با استفاده از تضمین و حمایت دولت های اروپایی کسب و کار خود را توسعه دهند.

با این حال یک فعال بازار ارز به ایرنا گفت که از اروپا نباید انتظار معجزه داشته باشیم؛ اروپایی ها بیش از 250 میلیارد دلار در سال با آمریکا تجارت دارند درحالی که مراودات آنها با ایران به 10 تا 15 میلیارد دلار هم نمی شود.

وی تاکید کرد: تضمین سیاسی و حمایتی دولت های اروپایی برای ترغیب شرکت ها عنصر مهمی در گشایش روابط اقتصادی ایران و اروپاست اما کافی نیست؛ در اروپا 85 درصد اقتصاد در دست بخش خصوصی است که الزاما از دولت دستور نمی گیرند و منافع خود را دنبال می کنند. درست برعکس ایران که 85 درصد اقتصادش دست دولت و وابسته به دولت است.

در عصر پسابرجام حدود 32 میلیارد دلار فاینانس و خطوط اعتباری بین ایران و کشورهای خارجی امضا شد که در این میان سهم سه کشور اروپایی ایتالیا، اتریش و دانمارک از این میزان در مجموع 7 میلیارد و 800 میلیون دلار بود.

در شرایط کنونی که اینستکس گام های نهایی را برای اجرایی شدن بر می دارد، یک مقام آگاه بانکی به ایرنا می گوید که اینستکس فرصتی است که بتوان این فاینانس ها و خطوط اعتباری را احیا کرد به شکلی که هم کالاهای واسطه ای و مواد اولیه و هم سرمایه گذاری خارجی و دانش فنی ناشی از آن وارد ایران شود.

به اعتقاد وی در صورتی که منابع فاینانس به چرخه اینستکس وارد شود منافع دو طرف یعنی ایران و اروپا تامین خواهد شد و بخشی از دغدغه های ایران نیز از بین می رود.

اکنون با گذشت 10 ماه از خروج آمریکا از توافق بین المللی برجام، اینستکس قرار است حرفی نو برای استقلال اقتصادی و سیاسی اروپا از ایران باشد؛ اقدامی که کارشناسان آن را دومین گام مهم اروپا پس از تعریف واحد پولی یورو می دانند.

در همه ماههایی که تحریم ها علیه اقتصاد ایران برقرار شده، این مردم ایران بودند که بویژه در ماههای گذشته فشارهای ناشی از آن را تحمل کردند از این رو انتظار می رود اگر قرار است کانالی راه اندازی شود، بی نقص و با بهترین کارکرد و تضمین کننده منافع ملت ایران باشد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.